Wat gebeurt er met individuen als de vissersgemeenschap teloorgaat?

Wat gebeurt er met individuen als de gemeenschap teloorgaat? Dat is de queeste die Flor Vandekerckhove in deze sociale roman onderneemt. De Oostendse vissersgemeenschap levert daarbij het decor waarin hij de personages laat gedijen. In de zoektocht naar zijn wortels ontdekt een wees hoe zijn generatiegenoten een eigen antwoord op die vraag proberen te formuleren. Uiteindelijk komt hij ook te weten hoe zijn vader op zee omgekomen is.

De wereldpolitiek, economische en ecologische processen zijn even beslissend in de levens van de personages, als de typische zeden van de vissersgemeenschap dat zijn. Sommigen gaan aan die mix ten onder, anderen proberen er een slaatje uit te slaan, nog anderen proberen te begrijpen. Veel van wat in het boek verteld wordt is daadwerkelijk gebeurd. Die authentieke feiten uit de visserijgeschiedenis worden aangevuld met de vermoedens en fantasieën van de wees die op deze manier niet alleen zijn persoonlijke geschiedenis uit de vergetelheid redt, maar ook de herinnering aan de Oostendse vissers.

In 2013 zal het tachtig jaar geleden zijn dat Het Visserijblad voor het eerst uitgegeven werd. Al die tijd publiceert het blad verslagen, reportages, interviews, overzichten, essays, opinie- stukken en polemieken over de laatste gemeenschap van beroepsjagers.

De journalistiek schiet echter te kort om het vissersleven ten volle te begrijpen. Wat wordt er verzwegen? Welke rol speelt het taboe in de visserij? Wat doet zo’n leven op zee met de psychologie van een mens? Wat gebeurt er met het individu wanneer zo’n vissersgemeenschap ineenstort? Het zijn vragen die alleen in een roman te beantwoorden zijn.
Een hedendaagse roman over de visserij?

Flor Vandekerckhove, als uitgever van Het Vrije Visserijblad al vijfentwintig jaar actief in de visserij, nam de handschoen op en zette zich aan het werk. Hij schreef, schrapte en schaafde er twee jaar aan, en nu is het eindelijk klaar. In december verschijnt Amandine, dè roman over de Oostendse visserij.

In 1968 ontsnapt een wees uit een instituut dat verdraaid goed op Ibis gelijkt. Hij vlucht naar Brussel waar hij in de anonimiteit terechtkomt. Een oude visser laat hem daar een koffer na met een geheimzinnige inhoud. Voor het hoofdpersonage start daarmee een zoektocht naar zijn wortels. Waarom werd hij destijds weggehouden van het meisje Amandine? Hoe is zijn vader op zee aan zijn einde gekomen? Welke rol hebben de kabeljauwoorlogen daarin gespeeld? En wat heeft de O 129 Amandine met dat personage te maken?

De zoektocht van de wees kruist de levens van schipper De Geldzak, een ‘puzzeschieter’, en van Kozzen, zoon van Elvis die op ’t Oostendse Hazegras een goeddraaiende visserskroeg uitbaat. Het hoofdpersonage wordt geconfronteerd met politieman De Pupe, kleinzoon van een onderwijzer die in 1887 getuige van de Vissersopstand was en met de zoon van een bootsjouwer die gevraagd wordt om de kwakkelende Oostendse vismijn te leiden.
Het verhaal overspant zodoende de hele geschiedenis van de moderne Oostendse visserij: vanaf de Vissersopstand, over de gloriedagen van de stoomtreilers, de overname van de Oostendse visserij door de Pannenaars, de neergang die ingezet wordt met het sluiten van de IJslandse visgronden, de verwoede gevechten van de bootsjouwers om een visgebied voor zichzelf op te eisen, tot en met de overname van de Oostendse vismijn door de Zeebrugse Visveiling.


Net zoals de wees blijven ook de andere personages uit het boek verweesd achter wanneer de Oostendse vissersgemeenschap sterft. Hoe gaan Amandine, Kozzen, Marcel, De Bootsjouwer,
De Geldzak, De Pupe en het hoofdpersonage ermee om?


De roman Amandine is vanaf nu beschikbaar. Het mooi verzorgde boek telt 308 bladzijden, bevat tal van mooie foto’s van Jo Clauwaert en kost 24,99 €. Wie dat bedrag nu overschrijft op rekening 001-1955078-22 van C&DV Productions krijgt het morgen al thuis toegestuurd. DOEN!

 


I. Tachtig!
In 2013 zal het tachtig jaar geleden zijn dat het Visscherijblad voor het eerst gepubliceerd werd. In die lange tijd heeft het veel veranderingen ondergaan.
Maar al die tijd is er ook een constante geweest. Het blad heeft steeds over het wel en wee van de Vlaamse vissers geschreven. Van 1933 tot 2013 werd zodoende een berg informatie vergaard, een schat aan gegevens die erom smeekte om aangeboord te worden. Dat is wat Vandekerckhove in de roman Amandine gedaan heeft. Uit ontelbare berichten waarin in het blad over menselijke zorgen, problemen en gevoelens geschreven werd, heeft hij een apart verhaal gedistilleerd.

II. Een kwarteeuw!
In 1988 nam de vzw Liefkemores Het Visserijblad over en redde het daarmee van een gewisse dood. In die vijfentwintig jaar schreef Flor verslagen, reportages, interviews, overzichten, essays, opiniestukken en polemieken over de laatste gemeenschap van beroepsjagers. Gaandeweg begreep hij dat de journalistiek tekort schiet om het vissersleven ten volle te begrijpen. Dat tekort kan alleen maar door de verbeelding opgevuld worden. Een kwarteeuw journalistiek wordt nu aangevuld met een roman. Vandekerckhove beschouwt de roman Amandine dan ook als de kroon op het werk.

III. Eindelijk een roman!
Een roman is een verhaal. Korter dan dat valt het genre niet te definiëren. Maar er valt zeker veel meer over te zeggen. Zo’n verhaal beschrijft niet de werkelijkheid, maar een van de mogelijke werkelijkheden. Een roman is dan ook een geschrift dat weerstand biedt tegen de verkeerde vooronderstelling dat er maar één werkelijkheid mogelijk is. Goede romans zijn daardoor altijd een beetje aanstootgevend, omdat er dingen in geschreven worden die tegen het bestaande ingaan. Dat is ook zo in de roman Amandine. Daarin ontdekt de lezer dat de visserij er niet noodzakelijk moet uitzien zoals ze er nu uitziet. Vandekerckhove plaatst daarom vooraan in dat boek een merkwaardig citaat van de Nederlandse auteur Harry Mulisch: ‘Schrijven is je herinneren wat nooit gebeurd is.’

IV. Het einde nadert!
In Oostende valt er niet meer naast te kijken: een visserijtijdperk wordt afgesloten. We maken het einde mee van de Oostendse visserij zoals we die gekend hebben. Omdat het daar zo duidelijk is heeft Vandekerckhove die stad als setting gekozen.  Tegelijk is de roman Amandine een manier om de Oostendse vissersgemeenschap uit de vergetelheid te redden.
In Oostende heeft de visserij een opgang gekend, een bloeiperiode en een neergang. De roman Amandine volgt personages uit de stad vanaf de Vissersopstand, over de gloriedagen van de stoomtreilers, de overname van de Oostendse visserij door de Pannenaars, de neergang die ingezet wordt met het sluiten van de IJslandse visgronden, zelfs tijdens de verwoede gevechten van de bootsjouwers om een visgebied voor zichzelf op te eisen, tot en met de overname van de Oostendse vismijn door de Zeebrugse Visveiling.

V. De ziel bestaat!
Wat doet dat met een mens, zo’n leven op zee? Wat doet het met een mens wanneer hij bij nacht & ontij het zeegat intrekt om daar op jacht te gaan? Wat doet het met degenen die achterblijven? Welke rol speelt het taboe in de visserij? Wat doet het met een mens wanneer de gemeenschap verdwijnt waarin hij geboren & getogen is? Wat gebeurt er met de mensen die de wegkwijnende vissersgemeenschap verlaten? Het zijn vragen die met de ‘ziel’ van mens en gemeenschap te maken hebben. Het zijn ook vragen die alleen maar in een roman te beantwoorden zijn. In Amandine lezen we hoe de ik-figuur daarmee omgaat en diens jeugdvriend Kozzen. We volgen het meisje Amandine. We leren wat er op zee tussen de vader van de ik-figuur en schipper De Geldzak gebeurd is. We leren gaandeweg de barhouder Elvis en het Oostendse Hazegras kennen. We maken kennis met De Pupe, De Bootsjouwer en zelfs een IJslandse filosofe die het eiland samen met de laatste Vlaamse IJslandvaarders verlaat.
Amandine: de inhoud
Wat gebeurt er met individuen als de gemeenschap teloorgaat? Dat is de queeste die Flor Vandekerckhove in deze sociale roman onderneemt. De Oostendse vissersgemeenschap levert daarbij het decor waarin hij de personages laat gedijen. In de zoektocht naar zijn wortels ontdekt een wees hoe zijn generatiegenoten een eigen antwoord op die vraag proberen te formuleren. Uiteindelijk komt hij ook te weten hoe zijn vader op zee omgekomen is. De wereldpolitiek, economische en ecologische processen zijn even beslissend in de levens van de personages, als de typische zeden van de vissersgemeenschap dat zijn. Sommigen gaan aan die mix ten onder, anderen proberen er een slaatje uit te slaan, nog anderen proberen te begrijpen. Veel van wat in het boek verteld wordt is daadwerkelijk gebeurd. Die authentieke feiten uit de visserijgeschiedenis worden aangevuld met de vermoedens en fantasieën van de wees die op deze manier niet alleen zijn persoonlijke geschiedenis uit de vergetelheid redt, maar ook de herinnering aan de Oostendse vissers.