Architect Johan Smalle ijvert voor behoud van het Visserijdok

“Dit is de toekomst van Oostende”


Het Oostendse havenbestuur wil het Visserijdok dempen om plaats te ruimen voor een parkeerplaats
voor container-en Ro-Ro trafieken. Niet iedereen is daar gelukkig mee. Voorzitter Johan Smalle van de vzw Oostendse Oosteroever wil een maatschappelijk debat op gang trekken. “De troef van het ‘water- front’ wordt onvoldoende uitgespeeld.”

 

 

Het architectenkantoor van de Bruggeling Johan Smalle kijkt uit op het Visserijdok in Oostende. Vanuit zijn bureau is het zicht ronduit betoverend met de skyline van Oostende als extraatje er bovenop. Op de kade liggen, rafelige groene en oranje nylon vissersnetten gestapeld. En verder veel roestbruine ‘bomen’ kenschetsend voor de boomkorvisserij. Hier op deze plek proef je de geur van de haven en geniet je van de kleur van de stad. Maar voor hoelang nog? Het havenbestuur koestert plannen. Ambitieus en met het oog op de toekomst. Daar is niks op tegen, vindt de architect maar het Visserijdok dempen lijkt hem niet verstandig. Havengebonden activiteiten moeten wijken naar de Achterhaven. In de plaats komt een parking voor vrachtwagens en een stapelplaats voor containers. Het prachtige ‘waterfront’ waar steden als Londen mee uitpakken wordt in Oostende vrolijk gesloopt en genegeerd. Kan niet vindt Smalle. “Dit gebied is de toekomst van Oostende en vraagt om een subtiele aanpak. We hebben een andere kijk en willen constructief meedenken met het havenbestuur. Er zijn voldoende interessante alternatieven”, oppert de voorzitter.


Ro-Ro en containers


De steunende leden van de vzw zijn Oostendse ondernemers. Zwaargewichten als reder Willy Versluys. Versluys is vooral gekend van de Belgica mossel maar heeft daarnaast voldoende skills en ambitie om zich in te zetten voor de toekomst van de Oostendse haven. Zo pleit hij voor duurzame visserij. Ook burgerlijk bouwkundig ingenieur gunst, bedrijfsleider Willy Gryson en bankdirecteur Vanbesien hebben zich achter de vzw geschaard samen met nog een schare van honderden sympathisanten. Johan Smalle: “Wij zijn niet tegen economisch transport maar vinden het ondoordacht om dat op de Oosteroever te organiseren. Omwille van een goede ontsluiting naar achterhaven en hinterland, is het beter om dergelijke trafieken westelijk van de haven te organiseren. Mogelijke overslag op nu reeds aanwezige, spoor -en wegverbinding en binnenvaart is voor ons een sterk alternatief voor een duurzame uitbouw van de Oostendse haven.”


Vuurtorenwijk


Kaarten worden bovengehaald, vingers glijden over Voor- en
Achterhaven. En natuurlijk over het rood ingekleurde Visserijdok. De geplande uitbouw tot 450.000 eenheden ro-ro en containers impliceert een hoop verkeersellende. Bovendien produceert de overlast nog eens CO2-uitstoot, fijn stof en onveiligheid. Johan Smalle: “gezien al deze trafieken over de nu overbelaste kustlaan lopen naar het hinterland toont aan dat dit een weinig rationele beslissing is. De Vuurtorenwijk (Opex) zal de lasten van deze beslissing moeten dragen. Die wijk ligt geprangd tussen Spuikom en haven. De bewoners van de Vuurtorenwijk kunnen zich nauwelijks vereenzelvigen met een dergelijke stadsontwikkeling.” Volgens de voorzitter is het een boeiend gegeven om na te gaan hoe een betere verbinding tot stand kan komen tussen de Oosteroever en de Vuurtorenwijk. Maar met het vooruitzicht dat het Visserijdok wordt gedempt houdt een dergelijke visie geen stand.


Depot van de Lijn


Het dempen van het Visserijdok en het gebruiken van de beste havengronden voor de inplanting van het nieuwe depot van de Lijn druist in tegen elke logica. Johan Smalle: “Deze locatie, gelegen tussen Vlotdok en Voorhaven, is gezien de ontsluitingsmogelijkheden naar het achterland, de “filet pur” van onze havengronden. De inplanting van deze, totaal niet havengebonden activiteit, zal hoe dan ook nefast zijn voor elke duurzame uitbouw van de haven van Oostende.”
Of hij een alternatief heeft? “Het leegstaande depot van de voormalige Wagon Lits zou een betere oplossing zijn. Trams en bussen kunnen naar de stelplaats rijden zonder verkeershinder en met de vrijwaring van de havengronden.”

 

James Ensor


Intussen kabbelt het leven aan de Hendrik Baelskaai rustig verder. Maar schijn bedriegt. Panden verkrotten zienderogen en de gonzende activiteit van weleer staat op een bijzonder laag pitje in deze krappe tijden van wereldcrisis. Gevestigde bedrijven klagen over het ontbreken van elke rechtszekerheid. Vergunningen worden er niet meer verstrekt waardoor nieuwe investeringen uitblijven. Ondanks het feit dat in de bedrijven rond het bedreigde dok een 300-tal mensen tewerkgesteld zijn, lijkt het havenbestuur voorlopig niet af te wijken van zijn plannen. Een zeer pijnlijke zaak vindt de architect en zijn achterban. “We moeten dit gebied op een andere innovatieve manier ontwikkelen en het watergebied juist zo doelmatig mogelijk exploiteren. De nu nog aanwezige ruimtelijke binding tussen het westelijke deel, de binnenstad, de haven en de Oosteroever is gewoon uniek. We moeten kost wat kost dit gebied versterken. Het is de identiteit van Oostende. James Ensor vocht destijds ook tegen het dempen van de handelsdokken. En met succes. De geschiedenis herhaalt zich.”
Johan Smalle wil met de vzw Oostendse Oosteroever vooral een constructieve discussie tussen alle betrokken partijen op gang trekken. Alleen op deze manier kunnen foute beslissingen, die nefast zijn voor de toekomst, worden vermeden.” In zijn recente Architectuurnota bepleit de Vlaamse Bouwmeester de geïntegreerde aanpak om te ontkomen aan de heimelijkheid van de achterkamerpolitiek. Architectuur is volgens de Vlaamse Bouwmeester gebaat met een geïntegreerde aanpak die streeft naar een zo groot mogelijke synergie tussen afzonderlijke beleidsdomeinen. Hopelijk valt deze boodschap in Oostende niet in dovemansoren. Voor de beleidsmakers in Oostende is dit een prachtkans om eens open en transparant voor de dag te komen. Voor architect Johan Smalle is het duidelijk: “Het is mijn plicht om dit te doen, het behoort tot de ethiek van mijn beroep. Moest ik handelen uit eigenbelang, dan kon ik beter zwijgen. We willen het publiek duidelijk maken wat het havenbestuur hier van plan is. Het is verschrikkelijk te beseffen dat de diversiteit met zijn typische havenactiviteiten zoals de scheepswerven, de visserij en de handel morgen uit de haven verdwijnen. Ik zou mijn kinderen niet meer in de ogen durven kijken.”    (tekst & foto's : Philip Willaert, Dimension Magazine)